Hara ormanları, yalnızca kıyı ekosistemleri değil, aynı zamanda İran'ın gıda güvenliği, mavi ekonomisi ve sürdürülebilir balıkçılık sektörünün temel doğal altyapısını oluşturmaktadır.

 

UNESCO tarafından 26 Temmuz'un "Dünya Mangrov Ekosistemlerini Koruma Günü" ilan edilmesi, dünyanın en değerli kıyı ekosistemlerinden biri olan mangrov ormanlarının gıda güvenliği, sürdürülebilir kalkınma, mavi ekonomi ve iklim direnci açısından taşıdığı önemi yeniden gündeme taşımaktadır.

 

Doğal kaynak yönetiminde benimsenen yeni yaklaşımlar kapsamında kıyı ekosistemleri; üretim, istihdam ve ekonomik sürdürülebilirliğin vazgeçilmez altyapıları olarak kabul edilmektedir. Mangrov ormanları da su ürünleri kaynaklarının korunması, balıkçılık değer zincirinin geliştirilmesi ve kıyı topluluklarının geçim kaynaklarının sürdürülebilirliği açısından kritik bir role sahiptir.

 

Hara ormanları sucul canlıların doğal üreme alanıdır

 

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) ve Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından yayımlanan araştırmalara göre mangrov ekosistemleri, dünyanın en verimli kıyı ekosistemleri arasında yer almaktadır.

 

Bu alanlar; ekonomik değere sahip birçok balık, karides ve kabuklu deniz canlısı için beslenme, büyüme ve üreme ortamı sağlayarak doğal bir kuluçka alanı işlevi görmektedir. Mangrov ormanlarının sağlıklı yapısı; balık stoklarının yenilenmesini, av verimliliğinin artmasını, doğal kaynaklar üzerindeki baskının azalmasını ve su ürünleri üretiminin sürdürülebilirliğini doğrudan desteklemektedir.

 

Bu nedenle mangrovların korunması, su ürünleri değer zincirinin ilk halkası olarak değerlendirilmelidir.

 

Mavi ekonominin ve iklim direncinin doğal sermayesi

 

Hara ormanları; kıyıların korunması, erozyonun azaltılması, fırtınalara karşı doğal bariyer oluşturulması, su kalitesinin iyileştirilmesi, sürdürülebilir turizmin desteklenmesi ve kıyı halkı için yeni gelir kaynakları yaratılması gibi çok önemli ekosistem hizmetleri sunmaktadır.

 

IPCC'nin Altıncı Değerlendirme Raporu'na (AR6) göre mangrovlar, dünyanın en önemli "Mavi Karbon (Blue Carbon)" depoları arasında yer almakta olup iklim değişikliğinin etkilerinin azaltılması ve kıyı bölgelerinin iklim direncinin artırılmasında stratejik öneme sahiptir.

 

İran'ın deniz odaklı kalkınma stratejisinde önemli bir yer tutuyor

 

İran, Fars Körfezi ve Umman Denizi kıyılarındaki değerli mangrov alanları sayesinde deniz ekonomisinin geliştirilmesi açısından önemli doğal avantajlara sahiptir.

 

İran'ın deniz odaklı kalkınma politikaları, Yedinci Kalkınma Planı ve ulusal gıda güvenliği stratejileri; deniz kaynaklarından sürdürülebilir biçimde yararlanılırken doğal ekosistemlerin korunmasını temel önceliklerden biri olarak görmektedir.

 

Bu kapsamda mangrov ormanları, balıkçılık kaynaklarının yönetimi, sürdürülebilir su ürünleri üretimi ve su ürünleri tedarik zincirinde katma değerin artırılması açısından stratejik doğal altyapı olarak değerlendirilmektedir.

 

İran Balıkçılık Kurumu'nun çalışmaları

 

İran Balıkçılık Kurumu, ekosistem temelli kaynak yönetimi doğrultusunda şu faaliyetleri yürütmektedir:

 

- Hassas kıyı ve deniz habitatlarının korunması ve restorasyonuna katkı sağlanması

 

- Sorumlu balıkçılık yönetiminin geliştirilmesi ve üreme alanlarının korunması

 

- Balık stoklarının yeniden güçlendirilmesi ve sürdürülebilir su ürünleri yetiştiriciliğinin desteklenmesi

 

- Çevre Koruma Kurumu, Doğal Kaynaklar Kurumu ile bilimsel araştırma merkezleri arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi

 

- Yerel topluluklar ve balıkçı kooperatiflerinin kaynakların korunmasına daha fazla katılımının sağlanması

 

- Sürdürülebilir balıkçılık ve deniz ekolojisi alanlarında uygulamalı araştırmaların geliştirilmesi.

 

- İklim değişikliği, kıyı yapılaşması, kirlilik ve habitat kayıplarının oluşturduğu tehditler dikkate alındığında mangrov ekosistemlerinin korunması ve rehabilitasyonu büyük önem taşımaktadır.

 

Bu doğrultuda bütünleşik kıyı alanları yönetimi (ICZM), uzaktan algılama, CBS (GIS) ve yapay zeka destekli izleme sistemlerinin kullanılması, mavi karbon projelerinin geliştirilmesi, ekosistem hizmetlerinin ekonomik değerinin belirlenmesi, yerel halkın sürece daha fazla katılımı ve FAO, UNESCO, UNEP ile IUCN gibi uluslararası kuruluşlarla bilimsel iş birliğinin genişletilmesi öncelikli hedefler arasında yer almaktadır.

 

Mangrov ormanlarının korunması yalnızca çevresel bir sorumluluk değil, aynı zamanda İran'ın gıda güvenliğinin güçlendirilmesi, sürdürülebilir balıkçılık sektörünün geliştirilmesi, su ürünlerinde katma değerin artırılması ve iklim değişikliğine karşı ülkenin direncinin yükseltilmesi açısından stratejik bir ulusal gerekliliktir.