İran'ın Elburz eyaletinde bulunan Tohum Islahı ve Fidan Yetiştirme Araştırma Enstitüsü araştırmacıları, erkenci ve yüksek verimli "Çabuk" çeşidini tanıtarak, buğday ve kanola hasat mevsiminin sonuna denk gelen bir dönemde, aspir ekim ve hasadındaki zamansal kısıtlamaların giderilmesi ve bu az su tüketen bitkinin ülke tarım sisteminde yaygınlaştırılması yönünde önemli bir adım attılar.

 

2025 yılında tanıtılan yeni "Çabuk" çeşidinde hektar başına 3000 kilogram verim rekoruna ulaşılması, İranlı çiftçiler için yeni bir yol açmıştır. Bu kapsamda, ülkede ilk kez olmak üzere, bu çeşit geçen yıl 21 Ekim 2025'te Kerej'de ekilmiş ve bu yıl 26 Haziran 2026'da buğday ve kanola hasadı tamamlanır tamamlanmaz biçerdöver kullanılarak hasat edilmiştir.

 

Erkenci ve yüksek verimli Çabuk çeşidinin tanıtılması, Tohum Islahı ve Fidan Yetiştirme Araştırma Enstitüsü'nün önemli adımlarından biri olup, bu erkenci ve yüksek verimli çeşitler ülke tarımında ciddi bir dönüşüme yol açacaktır.

 

Günümüzde tarım sektörü araştırmacıları tarafından tanıtılan tüm çeşitler, iklim değişikliklerine uyum sağlamak amacıyla geliştirilmiş olup, ülkenin iklim koşullarına karşı çok iyi bir dayanıklılığa sahiptir.

 

Daha önce ülkede geççi çeşitler ekilmekteydi ve bu çeşitler tarlayı daha uzun günler meşgul ediyordu. Dolayısıyla yeni çeşitlerin geliştirilmesiyle büyüme süresi kısalmıştır; bu nedenle çeşitlerin erkenci olması, tarlayı sonraki ekim için hazır hale getirmekte ve yılda iki kez ekim veya iki ürün alma imkanı sağlamakta, ayrıca su tüketiminde en az 2 kez tasarruf edilmesine olanak tanımaktadır.

 

Dolayısıyla, Tohum Islahı ve Fidan Yetiştirme Araştırma Enstitüsü araştırmacıları tarafından tanıtılan yeni ve sorun odaklı çeşitler, ülkenin yemeklik yağ üretiminde kendi kendine yeterlilik oranının artırılmasında kilit rol oynamakta ve aspir gibi az su gerektiren ürünlerin ekiminin yaygınlaştırılmasını, ülkenin su kaynakları yönetiminde temel bir strateji olarak sağlamlaştırmaktadır.

 

Tohum Islahı ve Fidan Yetiştirme Araştırma Enstitüsü Müdürü Muhammed Zamanian şunları belirtti: Aspir ekimindeki köklü zorluklardan biri, eski çeşitlerin uzun büyüme süresiydi.

 

Bu durumun çiftçilerde yarattığı endişenin, Enstitü araştırmacıları için yıllarca süren çalışmalarla "Çabuk" çeşidini erkenci özelliğiyle çiftçilere tanıtma ve bu ürünün ekiminin yaygınlaştırılmasının önündeki en büyük engellerden birini ortadan kaldırma konusunda motive edici olduğunu ifade etti.

 

Zamanian, bu çeşidin teknik özelliklerine değinerek: Çabuk çeşidinin, diğer ticari çeşitlere kıyasla 2 hafta erkenci olmasının yanı sıra, daha fazla yan dal ve çok sayıda kapsüle sahip olduğunu ve bu özelliklerin, çeşidin tane verim potansiyelini önemli ölçüde artırdığını söyledi.

 

Enstitü Müdürü, bugüne kadar 71 adet ıslah edilmiş yağlı tohum çeşidinin çiftçilere tanıtıldığını belirtti.

 

Zamanian sözlerine şöyle devam etti: Soya üretiminde, geçmişte yüzde 100 ve son yıllarda özel sektörün girişiyle birlikte, ülke üretiminin yaklaşık yüzde 90'ı hala bu Enstitü'nün çeşitlerine bağımlıdır.

 

Enstitü Müdürü, genel olarak yağlı bitkiler ekiminde kullanılan tohumun yüzde 60-70'inin Tohum Islahı ve Fidan Yetiştirme Araştırma Enstitüsü'ne ait çeşitler olduğunu ve tohum üretiminin özel sektöre devredilmesindeki olumlu gidişatla birlikte, bu Enstitü'nün yağlı bitki tohumu tedarikindeki rolünün giderek artacağını hatırlattı.