Karadeniz'de son dönemde ticari yük gemilerine yönelik saldırıların artması, küresel tahıl ticaretinde yeni aksama endişelerini ve fiyat dalgalanması riskini yeniden gündeme taşıdı.

 

Ukrayna, son günlerde Rusya'yı limanlar ile ticari gemilere yönelik saldırıları yoğunlaştırmakla suçlayarak bunun tahıl ihracatını yeniden abluka altına alma girişimi olduğunu öne sürdü. Moskova ise Kiev'i, Rus tahıl ihracatının yaklaşık dörtte birinin geçtiği Azak Denizi'ndeki saldırıları artırmakla itham etti.

 

Karadeniz, dünya tahıl ticaretinin en kritik güzergahlarından biri olup, Ukrayna'nın tarımsal ihracatının yaklaşık yüzde 70'i bu rota üzerinden gerçekleştiriliyor.

 

Ukrayna Tarım Konseyi, Karadeniz limanlarındaki faaliyetlerin durması halinde ülkede 32 milyon tonluk ürün fazlasının iç piyasada birikebileceği ve fiyatların üretim maliyetinin altına düşebileceği uyarısında bulundu. Sektör temsilcileri ise güvenlik riskleri ve sigorta maliyetleri nedeniyle gemi sahiplerinin Odessa bölgesine sefer düzenlemekte daha isteksiz davrandığını belirtiyor.

 

Mevcut tablo, Karadeniz ablukasının küresel gıda fiyatlarını rekor seviyelere taşıdığı 2022 krizini yeniden hatırlatıyor. Özellikle Ukrayna tahılının başlıca alıcıları olan Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkeleri bu süreçten ağır şekilde etkilenmişti.

 

Gıda jeopolitiği uzmanları, Karadeniz'deki gerilimin buğday ve mısır fiyatları üzerinde şimdiden etkisini göstermeye başladığını ifade ediyor. Kızıldeniz'deki güvenlik krizi ve Panama Kanalı'nda kuraklığa bağlı kapasite düşüşüyle birlikte değerlendirildiğinde, küresel deniz taşımacılığı üzerindeki baskının daha da arttığı belirtiliyor.

 

Buna karşın, Uluslararası Tahıl Konseyi uzmanları erken hasat ve yeterli küresel stoklar sayesinde orta vadede 2022'dekine benzer sert bir fiyat şokunun düşük ihtimal olduğunu değerlendiriyor. Ancak üretici ülkelerde stokların azalmaya devam etmesi halinde mevcut dengenin bozulabileceği uyarısında bulunuyorlar.

 

Öte yandan Karadeniz'deki lojistik sorunların yeniden gündeme gelmesi, Avrupa Birliği'nin doğusundaki üreticiler açısından da endişe yaratıyor. Önceki krizde Ukrayna tahılının kara koridorları üzerinden taşınması, Polonya, Romanya, Bulgaristan, Macaristan ve Slovakya'da yerel piyasaların aşırı arzla karşı karşıya kalmasına ve ciddi siyasi protestolara neden olmuştu.

 

Ukraynalı yetkililer ise bu kez krize daha hazırlıklı olduklarını belirterek, merkezi olmayan depolama kapasitesinin artırılması ve Tuna Nehri güzergâhı gibi alternatif ihracat yollarının güçlendirilmesi sayesinde Batılı komşularla benzer sorunların önüne geçmeyi hedeflediklerini açıkladı.