Ebulfazl Golshan Tefti, Tarım Teknik ve Mühendislik Araştırmaları Enstitüsü Gıda Mühendisliği ve Hasat Sonrası Teknolojiler Bölümü başkanı, ülkenin toplam yıllık gıda üretiminin yaklaşık 120 milyon ton olduğunu ve bunun 30 milyon tona yakın bölümünün hasaddan tüketime kadar geçen süreçte nicel veya nitel kayıplara uğradığını açıkladı. Bu kayıpların gıda güvenliği hedeflerine katkı sağlamadığını vurguladı.

Tefti, gıda güvenliğini artırmanın yalnızca üretimi yükseltmekle mümkün olmayacağını; aynı zamanda ürünlerin korunması, paketlenmesi, taşınması, depolanması ve işlenmesi alanlarında etkin önlemler alınmasının zorunlu olduğunu söyledi. Programın ana hedefleri arasında kayıp miktarının ölçülmesi, kırılgan noktaların belirlenmesi, ön hazırlık süreçleri, uygun paketleme teknikleri, lojistik iyileştirmeleri ve ekonomik dönüşüm teknolojilerinin geliştirilmesi yer alıyor.

Yapılan çalışmalar çerçevesinde domates, marul ve üzümde ağırlık bazında toplam kayıp oranlarının sırasıyla yaklaşık %57, %18 ve %20 olduğuna dikkat çekildi. Tefti, geliştirilmiş teknolojilerin bazılarını ticarileştirdiklerini belirterek; tarımsal atıklardan yenilebilir mantar üretimi, un ve fırın ürünleri için değer artırıcı katkı maddeleri ile tünel tip güneş kurutucular gibi uygulamaların hem kayıpları azalttığını hem de kayda değer katma değer yarattığını söyledi. Sadece ekmek-sanayi zincirinde kullanılan katkı maddelerinin yıllık en az 1.600 milyar tümen değer artışı sağladığı bildirildi.

Tefti, operasyonel çözüm önerileri olarak entegrasyonlu üretim-tüketim kümeleri, kırsalda küçük ölçekli işleme birimlerinin yaygınlaştırılması, teknik depolama ve silo yatırımları, destekleyici politikalar, etkin pazarlama stratejileri ve üretici eğitimleri ile toplum genelinde bilinçlendirme çalışmalarını sıraladı. Ayrıca düşük maliyetli yerel teknolojiler — taşınabilir paketleme üniteleri, küçük ölçekli önsoğutucular ve tünel/çadır tipi güneş kurutucular — ile kayıpların hızlıca azaltılabileceğini ifade etti.

Sonuç olarak Tefti, dönüştürücü ve yaygın uygulanabilir basit teknolojiler ve uygun politikalarla, gıda kayıplarını önemli oranda azaltmanın; katma değer yaratmanın, istihdam sağlamanın ve kırsal göçü yavaşlatmanın mümkün olduğunu vurguladı.