Gilan Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi ile Gilan Üniversitesi tarafından yürütülen ortak bir araştırmada, zeytin meyve sineğiyle mücadelede kimyasal ilaç kullanımını azaltabilecek biyolojik bir yöntem geliştirildi. 

 

Zeytin çekirdeği proteinine ve 

mantar metabolitlerine dayalı biyolojik bileşikler ile cezbedici tuzakların kullanıldığı çalışmada, meyvelerdeki zararlı bulaşmasının yaklaşık yüzde 20 oranında azaltıldığı belirlendi.

 

Zeytin meyve sineği (Bactrocera oleae), İran ve dünya genelinde zeytin üretimini ekonomik açıdan tehdit eden başlıca zararlılar arasında yer alıyor. Meyvenin dokusuna zarar veren bu zararlı, hem zeytinin kalitesini hem de elde edilen zeytinyağının niteliğini olumsuz etkiliyor.

 

Araştırmacılar, daha düşük riskli ve etkili bir mücadele yöntemi geliştirmek amacıyla yeni biyolojik bileşiğin gerçek zeytinlik koşullarındaki etkinliğini değerlendirdi.

 

Çalışmanın sonuçlarına göre, geliştirilen biyolojik tuzaklar, ticari protein bazlı tuzaklara kıyasla erkek ve dişi ergin zeytin sineklerini çok daha yüksek oranda çekti. Söz konusu yöntemin uygulandığı zeytinliklerde meyvelerdeki bulaşma oranı da yaklaşık yüzde 20 azaldı.

 

Araştırmacılara göre bu sonuç, geliştirilen formülasyonun zeytin sineğinin yol açtığı ekonomik kayıpların azaltılması ve ürün kalitesinin korunması açısından önemli bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koyuyor.

 

Yöntemin öne çıkan özelliklerinden biri de kimyasal ilaçlamaya doğrudan başvurmak yerine biyolojik bileşikler ve mantarların ikincil metabolitlerinden yararlanması. Bu yaklaşımın, pestisit kalıntılarının ve hedef dışı organizmalar üzerindeki olumsuz etkilerin azaltılmasına katkı sağlayabileceği ve Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) kapsamında kullanılabileceği belirtiliyor.

 

Araştırma, İran'daki yerli bilimsel kapasitenin zeytin üretiminde karşılaşılan önemli sorunlara yönelik pratik çözümlere dönüştürülmesine örnek oluşturuyor. Yöntemin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıyla zeytinliklerde daha düşük riskli, ekonomik ve çevre dostu mücadele yöntemlerinin kullanımının artırılması hedefleniyor.

 

Araştırmanın sonuçları 2026 yılında Journal of Natural Pesticide Research dergisinde yayımlandı.