ABD, İran'ın parasını serbest bırakmak değil, ulusal serveti kendi çiftçilerinin cebine aktarmak istiyor; ancak İran'ın bu vaatlere ihtiyacı yok.

 

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'ın bloke edilmiş paralarının serbest bırakılması halinde "Amerikan soya, mısır ve buğdayı alımına harcanacağını" açıkça söyledi. Trump da bu paraların "sadece büyük Amerikalı çiftçilerden gıda satın almak için" kullanılacağını vurguladı.

 

İran, 1979'dan bu yana ABD ve Batı yaptırımları altında bulunuyor. Buna rağmen Tahran, onlarca yıl boyunca "dirençli ekonomi" politikasına dayanarak tarım sanayisini ve yerli üretimi, dışa bağımlılığı en aza indirecek ve ülkelerle ilişkilerini geliştirecek düzeye ulaştırdı.

 

İran'ın 15 ülkeyle kara ve deniz sınırı bulunuyor; sınır uzunluğu 9 bin kilometre olup bunun 6 bin kilometresinden fazlası karadır.

Gıda güvenliğinin yüzde 85'i yerli üretimle sağlanıyor. Buğday üretimi 14 milyon tona ulaştı ve Yedinci Kalkınma Planı, kendi kendine yeterliliği yüzde 90'a çıkarıyor.

 

Analistlere göre ABD bu planla hem kendi çiftçilerini kurtarıyor hem de tahakkümü sürdürüyor; ancak İran'ın deniz yollarının yanı sıra kara ve demiryolu ithalat kapasitesi bulunuyor.

 

Ticaret uzmanı Celal Sekhi, bu hususta yaptığı değerlendirmede şunları söyledi: "Hayvansal girdi ithalatına bağımlılık yüksektir ve kara koridorları ithalat maliyetini artırıyor".

 

Buna karşılık Ulusal Tarım Ürünleri Birliği Başkanı Seyyid Rıza Nurani ise, Hazar Denizi üzerinden deniz yoluyla ve hatta komşu ülkelerle kara sınırı üzerinden ithalat rotalarının çeşitli ve düşük maliyetli olduğunu söylüyor. Tam aksine, ABD üzerinden ithalat yolu çok maliyetlidir.

 

Üniversite profesörü Emir Rızai'nin birkaç önerisi var: Kazakistan ve Rusya deneyimi, demiryolu ile ulaşım maliyetinde yüzde 25 azalma sağlandığını gösterdi. Yedinci Kalkınma Planı, mısır ve arpa üretimini ihtiyacın yüzde 80'ine kadar artırıyor ve Rusya ile denizaşırı ekim, ithalatı garanti altına aldı. İran, BRICS ve Şanghay İşbirliği Örgütü üyesidir. İnceburun demiryolu koridorunun ve Pakistan, Türkiye, Türkmenistan ve Kazakistan ile kara yollarının aktif hale getirilmesi, güneye bağımlılığı sıfıra indiriyor. Çin ve Rusya'nın yaptırımlara karşı deneyimi, doğu ve kuzey koridorlarına güvenmenin, kuşatmayı aşmak için kalıcı bir strateji olduğunu kanıtlamıştır.